Nynorskens lys : eit essay

Morten Søberg

Kva skjer når ein held det nynorske språket opp mot lyset?

Nynorsk er eit daglegdags språk, særleg mellom bakkar og berg på Vestlandet. Til liks med andre språk formar det røyndomen. Og omvendt. Men nynorsken kan tenkjast å ha eit særeige vassmerke: eit kvalitetsmerke som vert synleg dersom vi ser føre oss at vi held den nynorske skriftkulturen opp mot lyset. Då vert det klårt som blekk.

I denne boka undersøkjer Morten Søberg påstanden om at nynorsken er ein grunnleggande essayistisk skriftkultur, eit skriftspråk tufta på reiser og samtalar, utforskingar og politikk.

Den nynorske skriftkulturen innebar ei ny tidsrekning. Han byrja på sett og vis med Ivar Aasens tekst i Morgenbladet 5. januar 1849 - ein samtale mellom to bønder om politikk og statsstyring. I 1894 vedtok Stortinget den fyrste lova på det nye språket: Ho avløyste lokale tider og innførte nasjonal fellestid. I dag er nynorsk etablert som eit norsk mindretalsspråk med nokre bestemte særtrekk. Den nynorske skriftkulturen er ei langvarig påminning om at fleirtalet ikkje alltid har rett, han viser at det finst alternative språklege fakta, røynsler og tankar. Det er noko kjettersk ved nynorsken. Ein kan seie at grunndraga ved språket samsvarer med sjangerkrava til essayet. Ja, at djupast sett er den nynorske skriftkulturen eit spegelbilete av sakprosasjangeren essay. Det bør òg vera ein del av det nynorske sjølvbiletet. Med andre ord: stadig nye forsøk, heile tida noko uferdig og ope, granskande og spørjande - samtalande skrift.

Frå Bokmeldingar

«Det opne og spørjande, den stadige undringa og den openberre gleda over å finne ut mangt merkeleg og forvitneleg frå arbeidet med og for nynorsken gjennom historia, gjer Nynorskens lys til noko heilt makelaust - i tydinga: Noko liknande finst knapt, og få om nokon andre skulle kunne skrive eit slikt essay.»
Hans H. Skei, Dag og Tid


ISBN: 9788252195842

Kategoriar: Alle bøker, Fakta og dokumentar, Lesetips, Morten Søberg

Emneknagg: 2018, Nyheit,

Sjanger: Filosofi og essay


Meir frå Morten Søberg